دروس پایه

دروس پایه آکادمی املاک دیوار

با انواع سبک‌های معماری جهانی در گذر تاریخ آشنا شوید

آیا این معماری رومی است؟

آشنایی با انواع سبک‌های معماری جهانی و همچنین تاریخ معماری، به مشاوران املاک امکان می‌دهد تا دانش خود را درباره این علم افزایش دهند. آن‌ها با شناسایی سبک‌های معماری، در معرفی املاک نیز مهارت بیشتری پیدا می‌کنند. اینجا در آکادمی املاک دیوار شما را با سبک‌های گوناگون معماری جهانی و تاریخ معماری آشنا می‌کنیم.

حتما شما هم در منوی رستوران‌ها و کافه‌ها با نام‌های عجیب و غریب مواجه شده‌اید. عجیب‌تر از اسم‌های ناآشنا و بدآوا در این منوها نام مناطق و کشورهایی است که با ربط و بی‌ربط مهمان انتهای نام غذاها شده‌اند: استیک مکزیکی، سالاد مدیترانه، کباب یونانی و بسیاری دیگر. اوضاع در معماری هم از همین قرار است!

امروزه نوعی نما در تهران و سایر شهرهای ایران متداول شده که به آن نمای رومی می‌گویند. از مشخصه‌های این نما، استفاده از سنگ، ایجاد اختلاف سطح، پیش‌آمدگی و پس‌رفتگی در سطوح عمومی و استفاده افراطی از قوس نیم‌دایره‌ است؛ قوسی که به اشتباه قوس رومی نامیده می‌شود؛ به اشتباه، زیرا بر اساس شواهد موجود، پیش از آن که قوس نیم‌دایره در روم و یونان به کار برود، در معبد چغازنبیل در خوزستان بر پا شده و آثار آن همچنان باقی است. درنتیجه شاید نام معماری رومی برای این معماری صحیح نباشد.

معماری جهانی در دوران کلاسیک

معماری جهانی در دوران کلاسیک وقتی تاریخ‌نویسان اروپایی و آمریکایی معماری، به طور سنتی از تاریخ معماری جهان سخن می‌گفتند، منظورشان روندی از تغییرات معماری در روم و یونان باستان بود. این تغییر از سبکی به سبک دیگر به وضعیت امروزین در اروپا و آمریکا می‌رسید. این زنجیره از سبک‌های معماری جهانی با معماری دوران کلاسیک آغاز می‌شود.

معماری کلاسیک اروپا

معماری کلاسیک در یونان باستان بین قرن‌های ۴ تا ۷ ام قبل از میلاد ایجاد شد. ویژگی خاص این معماری، معابد مذهبی بزرگی هستند که با سنگ ساخته شده‌اند. این معابد، دارای نظم، تقارن، مطابق با اصول هندسه و پرسپکتیو هستند. یکی دیگر از ویژگی‌های برجسته این نوع معماری، اصول «دستورات یا نظم‌های معماری» است.

برجسته‌ترین اثر معماری در شیوه کلاسیک، معبد پارتنون است. این معبد در آکروپولیس آتن در قرن پنجم قبل از میلاد ساخته شده‌ است. معبد پارتنون ویژگی‌های قابل توجهی دارد: یک حجم که روی پی معبد ساخته شده‌ و از ستون‌ها و سرستون‌های آن‌ها حمایت می‌کند. سرستون‌ها نیز از سنتوری ساختمان حمایت می‌کنند.

معماری روم باستان

معماری روم باستان وجود تمدن روم، سبکی از معماری را در سرزمین‌های این تمدن به مرکزیت شهر رم پدید آورد. بر اساس یک روایت، شهر رم در سال ۷۵۳ پیش از میلاد توسط پادشاه رومولوس بنیانگذاری شد و نام خود را نیز از او گرفت. معماری در دورهٔ روم باستان، بیشتر متوجه شهرسازی و برنامه‌ریزی شهری بود. معماری پرستش‌گاه‌ها چندان مورد توجه نبوده و معبدها، در پلان و عناصر تشکیل‌دهنده متاثر از معماری یونانی بودند.

موضوع اصلی برای معماران و کارفرمایان روم باستان، ساختن بناهای بزرگ و عمومی به شمار می‌رفت. بقایای این سبک از معماری را می‌توان امروزه در قلب شهر رم پایتخت ایتالیای امروزی یافت که میراث‌دار معماری و تمدن امپراتوری روم باستان است. روزگاری در این شهر ساختمان‌های دولتی قرار گرفته بودند. جایی که مردم گرد هم جمع می‌شدند و پیروزی‌های ارتش قدرتمند روم را جشن می‌گرفتند. جایی برای شنیدن سخنان دانشمندان، مکانی برای انتخاب اعضای سنا، تشکیل محکمه و حتی مبارزات خشن و غیرانسانی گلادیاتورها که در تاریخ ماندگار شد.

منطقه مذکور به نام انجمن (فروم) رومی شناخته می‌شود. علاوه بر ساختمان فروم، می‌توان به معبد پانتئون، دیوار هادریان، حمام کاراکالا، و چند آمفی‌تئاتر روباز به عنوان چند نمونه باقی‌مانده از معماری روم باستان اشاره کرد.

معماری بیزانس یا بیزانسی

معماری بیزانس سبک دیگری از معماری در میان سال‌های ۳۳۰ تا ۱۴۵۳ میلادی در امپراتوری روم شرقی یا امپراتوری بیزانس با مرکزیت کنستانتینوپل (استانبول امروزی) متداول بود که امروزه به معماری بیزانتین یا معماری سبک بیزانس مشهور است. استفاده از گنبد بزرگ و مرتفع، پنجره‌های بلند و موزاییک برای دکور، از ویژگی‌های رایج این سبک به شمار می‌رود. نمونه‌هایی از آثار معماری امپراتوری روم شرقی‌ عبارتند از:

  • مسجد ایاصوفیه شهر استانبول ترکیه
  • کلیسای جامع سنت مارکو در شهر ونیز ایتالیا
  • کلیسای سکره‌کور در شهر پاریس فرانسه

بیشتر ساختمان‌هایی که سبک معماری بیزانس به آن‌ها نسبت داده می‌شود، مذهبی و مربوط به کلیسا هستند. ساختمان‌های اصلی بیزانسی، مربع شکل هستند و یک پلان مرکزی را در برمی‌گیرند. در این دوره نسبت به نمای بیرونی، توجه بیشتری به نمای داخلی ساختمان‌ها می‌شد.

پنجره‌های بلند نورگیر در این سبک رواج پیدا کردند که نور طبیعی به کمک آن‌ها به داخل ساختمان می‌تابید. تهویه‌ٔ هوا نیز بهتر انجام می‌شد. روایتگری و استفاده از تصاویر موزاییکی رنگی برای دکور ساختمان‌های بیزانسی در این دوره رواج داشت.

مطلب مرتبط: بزرگ‌ترین و مشهورترین معماران جهان

معماری رومانسک

معماری رومانسک معماری رومانسک، سبکی دیگر از معماری جهانی در مسیر تحول معماری اروپایی است. معماری رومی‌وار یا رومانِسک، که بازگشتی به شکوه معماری رومی به شمار می‌رفت، در نیمهٔ قرن ۱۱ میلادی به وجود آمد. در معماری رومانسک نکته قابل توجه، احترام و جایگاه ویژهٔ معنوی و مذهبی کلیساها و همچنین عملکردهای مختلف این بنا برای سخنرانی و مواعظ، محل تجمع‌ها و تصمیم‌گیری‌ها است. همین امر موجب شد که افزایش شگفت‌انگیزی در فعالیت‌های ساختمانی پدید آید.

کلیساهای رومانسک نه تنها با تعداد فراوان‌تری به وجود آمدند، بلکه عمدتا از کلیساهای آغاز قرون وسطی بزرگ‌تر و پر تجمل‌تر ساخته شدند. شبستان این بناها بر خلاف سقف چوبی، تاق قوسی داشت و بدنهٔ خارجی‌شان بر خلاف کلیساهای صدر مسیحیت و بیزانسی و کارولنژی و اوتونی با تزئینات معماری و پیکرتراشی تزئین می‌شد. کلیسای جامع دورهام در شهر دورهام انگلستان و برج معروف پیزا در شهر پیزای ایتالیا از بناهای شاخص این دوره‌اند.

 معماری گوتیک

 معماری گوتیک در فاصله قرن ۱۲ تا ۱۶ میلادی، سبکی از معماری جهانی در اروپا رایج بود که به آن معماری گوتیک گفته می‌شود. آغاز پیدایش هیچ‌یک از شیوه‌های معماری را به دقت شیوهٔ گوتیک نمی‌توان تعیین کرد. هنر معماری گوتیک در میان سال‌های ۱۱۳۷ و ۱۱۴۴ میلادی در جریان بازسازی کلیسای سن‌دنی فرانسه پا به عرصه وجود گذاشت و تا اواسط قرن شانزدهم میلادی در اروپا معمول بود.

طاق نوک‌تیز، پشت‌بند معلق (شمشیری) و قوس جناغی (دنده‌دار) از ویژگی‌های رایج سبک گوتیک به شمار می‌روند. معماران به کمک آن‌ها می‌توانستند ساختمان‌های بلندتر و محکم‌تری را بنا کنند. کلیسای سانتاماریا دل‌فیوره در فلورانس ایتالیا که با نام رایج‌تر دومو شناخته می‌شود، عمارت وست‌مینیستر در انگلستان و کلیسای نوتردام در فرانسه از نمونه‌های آثار معماری گوتیک‌اند.

 معماری رنسانس

 معماری رنسانس به دنبال تحولات اروپا در دوران رنسانس، معماری جهانی نیز از این تحولات دور نماند. در معماری رنسانس ویژگی‌های اصلی سبک کلاسیک احیا شد. البته شکل و کارکرد ساختمان‌ها و ساختار شهرها با گذشت زمان دچار تغییر شده بود و نیاز به روح و اندیشهٔ به‌روزرسانی‌شده داشت. در تاریخ معماری دیده می‌شود که طراحی‌های ساختمان‌های رنسانس، بیشتر مربعی شکل و متقارن بودند. معماران، ابعاد آن‌ها را طبق یک واحد اندازه‌گیری حساب می‌کردند. برای مثال در ساخت کلیسا، این واحد می‌توانست عرض جناح آن باشد و در مورد سایر تناسب‌ها و اندازه‌های ساختمان بر اساس این واحد، تصمیم‌گیری می‌شد.

پنجره‌های پالادین در همین دوره و در ایتالیا رواج پیدا کرد. از دیگر ویژگی‌های معماری رنسانس می‌توان چیدمان متقارن پنجره‌ها و درها، استفاده فراوان از ستون‌های کلاسیک و ستون‌های چسبیده به دیوار (ستون دیواری)، آذین‌های بالای در یا همان سنتوری‌های سه‌گوش، وجود مجسمه در طاقچه‌های داخل دیوار و موارد مشابه را نام برد. میکل آنژ از معماران معروف دوران رنسانس به شمار می‌رفت.

مطلب مرتبط: با بلندترین برج‌های جهان آشنا شوید

 معماری باروک و نئوکلاسیک

 معماری باروک و نئوکلاسیک اوج تجمل و تزیین در سبکی از معماری اروپایی ظهور کرد که به معماری باروک مشهور است. در معماری سبک باروک، برای اولین بار چنین حجمی از عناصر تزیینی در بناها ارائه شد که با دقت و جزییات بسیار به اجرا در می‌آمد. سبک معماری باروک در انتهای قرن ۱۹ میلادی در تاریخ معماری به اوج خود رسید.

بناهایی که در بر اساس این معماری جهانی ساخته می‌شدند، به علت تزئینات فراوان چشم‌ها را به سمت خود خیره می‌کردند. نقاشی‌های سقفی و استفادهٔ تزیینی از نور از ویژگی‌های این دوره‌اند. کلیسای جامع سنت‌پل لندن و کاخ ورسای فرانسه از بناهای شاخص این دوره‌ محسوب می‌شوند.

در مقابل سبک باروک، نوعی بازگشت به دوران کلاسیک با ستیز علیه تزئینات، جان گرفت که سبک نئوکلاسیک نامیده می‌شود. این سبک معماری جهانی مانند سبک معماری رنسانس از معماری یونان و روم پیروی می‌کرد. کاخ سفید در واشنگتن آمریکا و موزه آرمیتاژ در سن‌پترزبورگ روسیه در سبک نئوکلاسیک بنا شده‌اند.

معماری جهانی مدرن و پُست‌مدرن

معماری پست‌مدرن با انقلاب صنعتی و سیطرهٔ ارزش‌های دنیای مدرن، همه‌چیز به سمت حداقل شدن هزینه‌ها و حداکثر شدن فایده‌های مادی، شتاب گرفت. معماری نیز این تغییرات را همراهی می‌کرد و ماهیتی مینیمالیستی به خود گرفت. توجه داشته باشیم که در دوره‌بندی تاریخ معماری منظور از مدرن، هرچیز امروزی و نو نیست. بلکه این اصطلاح اشاره به دورهٔ خاصی از تاریخ معماری جهان دارد.

در معماری دورهٔ مدرن، فرم، تابع عملکرد است. در این دوره به وفور از اشکال مستطیلی و مکعبی استفاده می‌شود. پرهیز از تزیینات در این سبک از معماری تا آنجا پیش رفت که گفته می‌شد ساختمان یک ماشین است. این ماشین باید کار کند و مهم نیست که زیبا هم باشد. معماری مدرن از سال‌های ابتدایی قرن بیستم میلادی تا حدود دهه ۱۹۸۰ میلادی، سبک بی‌رقیب معماری جهانی بود.

تمام ساختمان‌های آپارتمانی و مکعبی و مکعب‌مستطیلی زاده سبک مدرن هستند. این معماری فرزندانی چون معماری‌های زیر را از خود بر جای گذاشت:

  • معماری هایتک
  • مکتب باهاوس
  • ساختارگرایی
  • سبک بین‌الملل

خانهٔ آبشار یا فالینگ واتر در پنسیلوانیا که فرانک لوید رایت آن را طراحی کرده است، از نمونه‌های معماری مدرن به شمار می‌رود.

بیشتر بخوانید: هر آنچه باید درباره معماری املاک بدانید

تولد پست مدرن در معماری جهانی

معماری پست‌مدرن پاسخی ازسوی معماران به زمختی و بی‌روحی معماری دوره مدرن بود

زمختی و بی‌روحی معماری دوره مدرن، پاسخی را از سوی برخی معماران به دنبال داشت که معماری پست‌مدرن را در گروه‌بندی معماری جهانی پدید آورد. چارلز جنکز، مورخ و منتقد معماری و نظریه‌پرداز معماری پست‌مدرن است. وی در سال ۱۹۷۷ در کتابی تاریخ دقیق مرگ معماری مدرن را ۱۵ جولای ۱۹۷۲، ساعت ۳:۲۳ بعدازظهر اعلام کرد. زمانی که مجموعهٔ آپارتمان‌های مسکونی پروت ایگو در شهر سنت‌لوییس آمریکا که نماد قدرت معماری مدرن بودند، با دینامیت منهدم شدند. ساختمانی که عوارض نامطلوب زندگی در آن راهی جز انهدام برای پایان دادن به رنج ساکنان و خود ساختمان باقی نگذاشته بود.

این سبک معماری همهٔ ابعاد و جنبه‌هایی که سبک مدرن در آن غیرانعطاف‌پذیر و خشک بود را دگرگون کرد. همهٔ این موارد به جنبه‌های بسیار انعطاف‌پذیر و البته زیباتر تغییر یافت و حتی جنبه‌هایی از شوخی و طنز را نیز در معماری به کار بست. در سبک معماری پست‌مدرن نشانه‌هایی از بازگشت به‌ دوره‌های معماری پیشامدرن دیده می‌شود.

ساختمان MI6 در شهر لندن از نمونه‌های اوج دوران پست‌مدرن در تاریخ معماری است. معماری پست‌مدرن، فرزندانی چون معماری پساساختارگرا (ساختارشکن)، معماری آینده‌گرای نو، معماری سبز و غیره از خود به جای گذاشته است.

 جهانی شدنِ معماری

جهانی شدن یعنی متراکم شدن جهان و انباشت آگاهی در دنیا. این امر پدیده‌ای است که مرزهای محدود به زمان و مکان را از بین برده و انسان‌ها را از نقاط مختلف دنیا به یکدیگر متصل می‌کند. گرچه پدیدهٔ جهانی شدن در حوزهٔ اقتصاد مطرح شده ولی همهٔ نظام‌های جمعیتی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و فرم فیزیکی شهرها و خانه ها را دستخوش تغییر کرده است.

کشور ما در حالی که هنوز صنعتی شدن را تجربه می کند، با موج دیگری از جهانی شدن روبرو است. ایران هم مانند بسیاری از کشورهای دیگر، در سال‌های اخیر با موضوع بحران هویت به عنوان مهم‌ترین چالش مواجه شد. اینکه در چنین موقعیتی، هنر و معماری در بازتعریف هویت جوامع نوین چه نقشی را ایفا کنند، موضوع مهمی محسوب می‌شود.

در این شرایط جامعهٔ ما به نوعی از معماری نیاز دارد که واقعیت خود را نشان دهد نه اینکه صرفا تقلیدکننده و جاعل گنجینه‌های دیگران باشد. تقلید شکلی از ظواهر و الگوهای مدرن جهانی نه تنها نتوانسته کثرت را به وحدت تبدیل کند، بلکه مسالهٔ بحران در هویت‌های منطقه‌ای و بومی را در بسیاری از جوامع تشدید کرده است.

بدیهی است که این بحران در کشور ما نیز خودنمایی می کند. قطعا نمی‌توان در معماری نوین و مدرن روز از بهترین تکنولوژی سازه‌ای استفاده نکرد یا منکر تاثیر آن بر معماری شد. ازطرفی می‌توان سنت‌های اجتماعی و فرهنگی را وارد معماری کرد. در واقع این امکان وجود دارد که بتوان با استفاده از پیشینه و اصالت تاریخ معماری ایرانی و تلفیق آن با معماری جهانی، سازه‌هایی خلق کرد که شاخصه‌های هویت ایرانی را در خود داشته باشند.

ثبت نام در پنل املاک دیوار
ممکن است این مطالب را هم دوست داشته باشید
1 نظر
  1. حسین می‌گوید

    مطالب استوری عالی و کاربردی هستند
    ممنون 👍👍👍👍🌹🌹🌹

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.